41. Groeiende Geletterdheid door participeren in elkaars verhalen (bij pers. met mv beperk.)

Inleiding

Een verhaal bindt samen. Door verhalen kun je delen wat je hebt meegemaakt of een kijkje nemen in een andermans beleving.  Inclusie en participatie vraagt om het delen in elkaars verhalen en dan kom je bij ‘geletterdheid’ terecht. Geletterdheid betreft ‘lezen en schrijven’, maar is veel meer dan dat;

“geletterdheid omvat vele facetten en is breder dan kunnen lezen en schrijven. Het is de competentie om met informatie om te gaan, te begrijpen en doelgericht te gebruiken.” (Wikipedia) 

Bij personen met aangeboren communicatieve meervoudige beperkingen* (CMB) of aangeboren doofblindheid (Db) is de toegang tot de informatie uit de wereld om hen heen vaak ernstig belemmerd. Hoe kunnen zij participeren in verhalen, vooral als geletterdheid buiten bereik lijkt te liggen? 

In deze masterclass gaan we de verschillende stadia in de groei naar geletterdheid bij langs:  van contact maken tot gedeelde verhalen, van voorlezen vanuit Ondersteunde Communicatie (OC) tot zelf lezen.

De masterclass heeft als subthema’s:

  1. Verhalen beginnen met gedeelde aandacht: Van primaire intersubjectiviteit tot tertiaire intersubjectiviteit
  2. Verhalen ervaren met Belevingsverhalen & Zintuigenverhalen
  3. Elkaar verhalen vertellen via Ondersteunde Communicatie 
  4. Verhalen lezen – Hoofdpunten uit het masterplan lezen voor kinderen met CMB/Db.

Centraal staan inzichten, vaardigheden en technieken om met elkaar op een passende, toegankelijke manier verhalen te kunnen delen. Verhalen waarbinnen elkaars ervaringen, belevingen, informatie en kennis gedeeld kunnen worden.  De masterclass wordt ingevuld  met videobeelden, casuïstiek, plenaire lezingen en –discussie.

*auditieve beperking met een verstandelijke- of ernstige motorische beperkingen, al dan niet in combinatie met autisme, of een taalontwikkelingsstoornis in combinatie met een verstandelijke beperking.

Toepasbaarheid

Aan het eind van deze masterclass heb je een beeld gekregen van de groei  van contact naar geletterdheid en welke verschillende methodieken en communicatiemiddelen ingezet kunnen worden om verhalen te delen met kinderen met meervoudige beperkingen. Je hebt een aantal methodieken zelf geoefend, zodat je ook de relevantie en mogelijkheden voor je eigen praktijksituatie kunt inschatten. Er is desgewenst gelegenheid om eigen casuïstiek in te brengen.

Doelgroep

In de masterclass wordt basiskennis verondersteld over de doelgroep(en) CMB en/of Db en van Totale en Ondersteunde Communicatie. De masterclass is toepasbaar voor verschillende functies en betreft qua informatie een brede leeftijdscategorie.

Hans van Balkom (1954) is psycholinguïst en studeerde algemene taalwetenschap aan de universiteit van Amsterdam.  Tussen 1982-1997 werkte hij bij het Instituut voor Revalidatie Vraagstukken (iRv) en TNO. Sinds 1997 is hij verbonden aan Kentalis. In 2010 werd hij benoemd tot bijzonder hoogleraar aan de Radboud Universiteit Nijmegen op het gebied van ‘Ondersteunde Communicatie (OC) voor mensen met Meervoudige Beperkingen’. In 2009 richtte hij vanuit Kentalis de Stichting Milo op, een zelfstandig behandelcentrum, gespecialiseerd in communicatie ontwikkeling en ondersteuning voor mensen met meervoudig, complexe beperkingen en hun sociale netwerk.

Rita Gerkema-Nijhof werkt als behandelcoördinator (orthopedagoog) en als ontwikkelaar bij Kentalis. Ze heeft de methode ‘zintuigenverhalen’ ontwikkeld en veel in de praktijk toegepast bij kinderen en volwassenen met een Communicatieve Meervoudige Beperking (CMB). Ze heeft daarnaast onderzoek gedaan naar de inzet van belevingsverhalen (een variatie op  zintuigenverhalen) bij personen met aangeboren doofblindheid.